Як сокини маҳаллӣ дар Ӯзбекистон ба гумони додани таълимоти динӣ ба 7 кӯдаки тоҷик боздошт шудааст
“Тарс аз Эрон”. Мақомоти амрикоӣ аз тарси Эрон ба паноҳгоҳҳо мераванд
“Артиши Афғонистон об шуд”. Ҷо Байден пас аз 5 сол аз қарори хуруҷи неруҳои амрикоӣ аз Афғонистон дар китоби нави худ ҳимоят кард
Занони Афғонистон дар зери сояи тарс аз Толибон “кошонаи ҳусн ва мактабҳои пинҳонӣ” мекушоянд
Дидори таърихии Трамп, Ҷинпин, Путин ва саволҳои беҷавоб дар бораи Украина
Президенти Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Чин ва Русия дар аввалин нишасти сеҷонибаи “таърихии” худ дар шаҳри Шенҷени Чин масъалаҳои вобаста ба ҷанги Украина, назорати силоҳи атомӣ, амнияти байналмилалӣ ва таъмини бозорҳои ҷаҳонӣ бо захираҳои энергетикиро баррасӣ карданд.
Доналд Трамп, Си Ҷинпин ва Владимир Путин рӯзи панҷшанбе дар ҳошияи нишасти Созмони ҳамкории иқтисодии Осиё ва Уқёнуси Ором дар қароргоҳи Килин Вилла гирди мази муддавар нишастанд. Ин аввалин мулоқоти муштараки роҳбарони Амрико, Чин ва Русия дар чунин сатҳ ба шумор меравад.
Доналд Трамп дар оғози нишаст афзуд, ки ин мулоқот метавонад дар таърихи муносибатҳои байналмилалӣ саҳифаи нав боз кунад. Тибқи гуфтаи ӯ, ҳалли ихтилофҳо бидуни гуфтугӯ ва ҳамкории мустақим имконпазир аст.
Владимир Путин гуфт, ки се кишвар дар ҳалли низоъҳои минтақавӣ, аз ҷумла ҷанги Украина манфиатҳои муштарак доранд. Ӯ афзуд, ки Маскав, Вашингтон ва Пекин барои ҳифзи сулҳу амнияти байналмилалӣ масъулияти муштарак доранд.
Дар навбати худ Си Ҷинпин аз зарур будани ҳамоҳангии қудратҳои бузург барои таъмини суботи ҷаҳонӣ сухан гуфт. Ӯ ҳушдор дод, ки ихтилоф миёни кишварҳои бонуфуз метавонад ба бесуботӣ дар арсаи байналмилалӣ оварда расонад.
Баҳси Укрина ва назорати силоҳҳои атомӣ
Яке аз мавзуъҳои асосии нишаст ҷанги Русия бар зидди Украина ва роҳҳои коҳиш додани хатари истифодаи силоҳи атомӣ буд.
Доналд Трамп қабл аз мулоқот эълон намуда буд, ки масъалаи маҳдуд намудани силоҳҳои атомӣ бояд дар маркази музокироти сеҷониба қарор дошта бошад. Ин масъала пас аз ба поён расидани муҳлати созишномаи “New START” миёни Вашингтон ва Маскав дар моҳи феврали соли 2026 аҳамияти бештар пайдо кардааст.
Ин созишнома охирин санади асосии маҳдуд сохтани силоҳи атомӣ миёни ду кишвари дорои бузургтарин захираҳои чунин силоҳ буд. Вашингтон мехоҳад дар оянда Чин низ ба низоми нави назорати силоҳи атомӣ ҳамроҳ шавад. Вале Пекин то ҳоло аз ширкат дар музокироти маҳдудсозии силоҳҳои атомӣ бо далели хеле камтар будани захираҳои худ дар муқоиса бо Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ва Русия худдорӣ кардааст.
Си Ҷинпин дар ҷараёни нишаст аз зарурати манъи силоҳи атомӣ ва аз миён бурдани он ҳимоят намуда, таъсиси ҷаҳони бидуни силоҳи атомиро ҳадафи ниҳоӣ номидааст. Бо вуҷуди ин, таҳлилгарон интизор надоранд, ки як мулоқот метавонад ихтилофҳои амиқи се кишварро дар ин масъала бартараф намояд.
Дар мавриди Украина низ нишаст бидуни ширкати намояндагони Киев доир шуд. Ин ҳолат нигарониҳоро дар хусуси эҳтимоли баррасии ояндаи ҷанг миёни қудратҳои бузург бе ширкати мустақими ҷониби Украина ва шарикони аврупоии он бештар намудааст.
Тибқи гузориши “Ассошиэйтед Пресс” намояндагони Русия ва расонаҳои давлатии Чин баъд аз мулоқот аз мувофиқаи се кишвар дар хусуси ислоҳоти Созмони Милали Муттаҳид, афзоиши таъминоти энергетикӣ ва идомаи гуфтугӯҳо барои коҳиш додани хатарҳои атомӣ хабар доданд. Вале дар ин баёнияҳо ба ҷангҳои Украина ва Эрон ишора нашудааст.
Эрон ва амнияти энергетикӣ дар меҳвари музокирот
Масъалаи амнияти энергетикӣ низ аз мавзуъҳои муҳимми гуфтугӯҳо будааст. Ҷанги Эрон ва халалдор шудани ҳаракати киштиҳо дар тангаи Ҳурмуз ба интиқоли нафт аз Ховари Миёна таъсири манфӣ расонда, нигарониҳоро дар бозорҳои ҷаҳонии энергетика афзоиш додааст.
Доналд Трамп қабл аз нишасти сеҷониба дар мулоқоти алоҳида бо Си Ҷинпин гуфта буд, ки ҳар ду кишвар ба идомаи интиқоли озоди нафт ба воситаи гузаргоҳи Ҳурмуз манфиатдор мебошанд.
Владимир Путин низ таъмини амнияти озуқаворӣ ва энергетикиро аз масъалаҳои муҳим номид, ки бояд дар гуфтугӯҳои сеҷониба баррасӣ шаванд. Бо вуҷуди ин, роҳбари Чин дар изҳорот оғози нишаст мустақиман ба ҷанги Эрон ишора намуд.
Рақобати қудратҳо ва паёми сиёсии онҳо
Мулоқоти сеҷониба дар ҳоле доир гашт, ки муносибатҳои Вашингтон бо Пекин ва Маскав ҳамзамон бо чанд ихтилофи ҷиддӣ рӯбарӯ шудаанд. Рақобат дар соҳаи технологияҳои пешрафта, маҳдудиятҳои тиҷоратӣ, ҷанги Украина ва сиёсати ҳар се кишвар дар Ховари Миёна аз ҷумлаи масъалаҳоест, ки ба муносибатҳои онҳо таъсир мегузоранд.
Дар ҳошияи нишасти “OPEC” Трамп аввал бо Путин ва сипас бо Си Ҷинпин мулоқотҳои алоҳида анҷом дод. Гуфтугӯи ӯ бо роҳбари Русия тақрибан 40 дақиқа идома кард.
Си Ҷипнин низ бо истиқболи шахсии Трамп дар майдони ҳавоӣ таваҷҷуҳи расонаҳоро ҷалб намуд. Ин иқдом аз назари расмияти дипломатии Чин ғайриодӣ арзёбӣ мешавад. Ду роҳбар дар назди ҳавопаймои президенти Амрико бо ҳам мулоқот намуда, баъдан дар маросими истиқбол даст дода, ҳамдигарро ба оғӯш гирифтанд.
Доналд Трамп ин истиқболро нишони мусбати хубии шахсии худ бо роҳбари Чин арёбӣ намуд, вале таҳлилгарон таъкид мекунанд, ки муносибатҳои наздики шахсӣ ҳатман ба ҳилли ихтилофҳои сиёсӣ ва иқтисодии ду кишвар оварда намерасонанд.
Ҳамзамон, масъалаи Тайван яке аз мавзуъҳои ҳассоси муносибатҳои Вашингтон ва Пекин боқӣ мемонад. Тибқи гузориши “Синхуа” Си Ҷинпин дар мулоқот бо Трамп зарурати муносибати дурусти Амрикоро ба масъалаи Тайван таъкид намудааст.
Дар ҳамин ҳол Президенти Чин ва роҳбари Русияи дар ҷараёни нишасти “OPEC” аз тиҷорати озод ва зурурати муқовимат бо маҳдудиятҳои тиҷоратӣ ҳимоят намудаанд. Ин мавқеъ дар ҳоле баён мешавад, ки кишварҳои ғарбӣ аз сиёсати саноатӣ ва тавозуни тиҷоратии Чин интиқод мекунанд.
Бо вуҷуди фазои намоишии нишаст ва таъкиди роҳбарон ба аҳамияти таърихии он коршиносон нисбат ба натиҷаҳои амалӣ эҳтиёткор мебошанд. Тибқи гуфтаи онҳо чунин мулоқот метавонад заминаи оғози музокироти тӯлонӣ дар масъалаҳои амниятӣ ва атомӣ гардад, вале барои ҳалли низоъҳои мавҷуд як нишаст кофӣ нест.
Dialog.tj
Хатти хабарҳо
Дидори таърихии Трамп, Ҷинпин, Путин ва саволҳои беҷавоб дар бораи Украина
Муаррифии “Тоҷикистон - гаҳвораи таърих ва тамаддун дар Мовароуннаҳр (Осиёи Марказӣ)” дар Миср
Тоҷикистон ташаббуси лоиҳаҳои муштарак барои ҳифзи кӯҳҳо ва чарогоҳҳоро пешниҳод кард
Як сокини маҳаллӣ дар Ӯзбекистон ба гумони додани таълимоти динӣ ба 7 кӯдаки тоҷик боздошт шудааст