Чанд ҳафта қабл иттилое нашр шуд, ки таваҷҷуҳи аксари коршиносони масоили хориҷиро ба худ ҷалб кард. Ин иттилоъ дар бораи ҳаҷми тиҷорати Тоҷикистону Қазоқистон буд. Гуфта шуд, ки ҳаҷми тиҷорати Тоҷикистон ва Қазоқистон дар давоми 9 моҳи соли 2026 ба 1 миллиарду 130 миллион доллар расидааст. Ин рақам баёнгари тақвият ва густариши равобити сиёсӣ ва иқтисодии Тоҷикистону Қазоқистон аст.

5-уми ноябр Пешвои миллат, президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо сафари расмӣ, бо даъвати ҷониби Қазоқистон ба шаҳри Остонаи ин кишвар сафар карданд. Расонаҳои қазоқӣ қабл аз оғози ин сафар навиштанд, ки сафари Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 5 то 7 –уми ноябр дар Қазоқистон идома карда, роҳбарони ду кишвар дурнамои сиёсиву иқтисодии ду кишварро ба шакли васеъ баррасӣ ва арзёбӣ хоҳанд кард.

Далелҳои оморӣ ва таҳлилҳои коршиносон нишон медиҳанд, ки Қазоқистон аз ҷойгоҳи хоса дар сиёсати хориҷии Тоҷикистон бархӯрдор аст. Агар ба факти 1 миллиарду 130 миллион доллар ҳаҷми тиҷорати миёни ду кишвар таваҷҷуҳ кунем, Қазоқистон баъди Чину Русия севумин кишварест, ки бо Тоҷикистон равобити амиқ дорад.

Баъди президент интихоб гардидани Қосим- Ҷомарт Тоқаев равобити Тоҷикистону Қазоқистон дар эраи нав қарор гирифт. Яъне, дар давраи президентии Қосим-Ҷомарт Тоқаев робитаҳои сиёсиву иқтисодӣ аз нав таъриф шуда, шакл гирифт. Сафарҳои пай дар пай ва дуҷонибаи роҳбарони ду кишвар паёми рӯшани дурнамои нави равобити хориҷии ду кишвар аст.

Дар давоми чанд соли ахир робитаҳои Тоҷикистон ва Қазоқистон аз доираи ҳамкориҳои маъмулии дуҷониба берун рафт, ба марҳилаи нави сиёсӣ ворид шуд. Имзои аҳдномаи ҳампаймонӣ, афзоиши гардиши тиҷорат, густариши робитаҳои нақлиётӣ ва ҳамкориҳои соҳаҳои маорифу фарҳанг аз наздикшавии бештари ду кишвар дарак медиҳанд. Бо вуҷуди ин, миёни имкониятҳои мавҷуд ва ҳаҷми воқеии ҳамкориҳои иқтисодӣ то ҳанӯз фосила вуҷуд дорад.

Равобит аз сатҳи шарикӣ ба ҳампаймонӣ расид

Ҷумҳурии Қазоқистон аз ҷумлаи кишварҳоест, ки Тоҷикистон баъди ба даст овардани истиқлолият бо он равобити дипломатӣ барқарор кард. Робитаҳои расмии ду кишвар 7-уми январи соли 1993 оғоз шуданд. Дар солҳои баъдӣ ҳамкориҳо тадриҷан густариш ёфта, ба соҳаҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, амниятӣ ва фарҳангӣ доман паҳн намуданд.

Марҳилаи муҳимми раванди зикршуда соли 2015 фаро расид: вақте ду кишвар шартномаи шарикии стратегиро имзо намуданд. Ин санад заминаи ҳуқуқии робитаҳои наздиктари Душанбе ва Остонаро фароҳам кард. Соли 2023 бошад, ду ҷониб эъломия дар хусуси ҳамкории ҳампаймонӣ қабул намуданд, ки аз нияти онҳо барои ба сатҳи баландтар бардоштани муносибатҳо шаҳодат медод.

Қадами муҳимтар дар ин самт, моҳи августи соли 2024 гузошта шуд. Дар ҷараёни сафари давлатии Қосим-Ҷомарт Тоқаев ба шаҳри Душанбе президентҳои ду кишвар Аҳднома дар хусуси робитаҳои ҳампаймониро имзо намуданд. Ҳамзамон 16 санади дигари ҳамкорӣ дар бахшҳои мухталиф ба имзо расид.

Баъди имзои санад барои ба иҷро даромадани он, расмиёти дохилӣ дар таърихи робитаҳои ду кишвар саҳифаи нав кушод ва барои таҳким додани шарикии стратегӣ ва ҳампаймонӣ заминаи устувор фароҳам кард.

Ин аҳднома фақат як эъломияи сиёсӣ нест. Он доираи васеи самтҳоро фаро гирифта, ҳамкориҳоро дар бахшҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, саноатӣ, кишоварзӣ, нақлиёт, энергетика, об, ҳифзи муҳити зист, маориф, илм ва фарҳанг муайян мекунад. Ҳамчунин, масъалаҳои амниятӣ ва муҳоҷирати меҳнатӣ дар он ҷойгоҳи махсус доранд. Қазоқистон аҳдномаро 5-уми майи соли 2026 ба тасвиб расонд ва санад аз 14-уми майи ҳамон сол эътибор пайдо намуд. Ҳамин тавр, муносибатҳои ду кишвар расман ба марҳилаи ҳампаймонӣ ворид шуд.

Dialog.tj