Расонаҳои ғарбӣ ҷузъиёти пешниҳодҳои атомии Амрико ба Эронро фош карданд. Ба навиштаи онҳо, дар ин бастаи пешниҳод Амрико ба Эрон ҳаққи ғанисозии маҳдуд дар сатҳи пойинро иҷозат додааст.

Ин ҷузъиёт дар ҳоле расонаӣ мешавад, ки қаблан Стив Уиткофф, намояндаи хоси Трамп ва Марко Рубио, вазири корҳои хориҷии Амрико гуфта буданд, ки ба Эрон ҳаққи ғанисозии уранро нахоҳанд дод ва Эрон бояд тамоми инфрасохтори атомияшро барчинад.  Фош шудани ҷузъиёти нави музокироти Амрико ва Эрон нишон медиҳад, ки Амрико дар ин масъала сиёсати ягона надорад.

Эрон ҳамеша таъкид кардааст, ки ҳеч созишномаеро, ки ҳаққи ғанисозии уранро аз Эрон бигирад, қабул нахоҳад кард. Ғанисозии уран хати сурхи Эрон дар музокироти атомӣ бо Амрико эълон шудааст. Расонаҳо навиштанд, ки ҳукумати Трамп хавфи муттаҳидонаш дар Конгресс ва Исроилро дар назар гирифтааст. Сарвазири Исроил ва даҳҳо сенатори ҷумҳурихоҳ аз Трамп талаб доранд, ки дар музокирот бо Эрон қотеъ бошанд ва барномаи ғанисозии уран дар Эрон комилан барҳам дода шавад.

“Президент Трамп возеҳ баён кардааст, ки Эрон набояд ҳеч гоҳ соҳиби бомбаи атомӣ гардад. Намояндаи махсус Уиткофф пешниҳоди муфассал ва қобили қабулро ба ҳукумати Эрон фиристода, гуфтааст, ки ба манфиати Эрон аст, ки онро қабул кунад. Ба хотири эҳтиром ба раванди гуфтугӯҳо маъмурият дар бораи ҷузъиёти созишнома ба ВАО шарҳ намедиҳад”- зикр кард котиби матбуотӣ Каролин Левитт.

Пешниҳоди Стив Уиткофф ба Эрон рӯзи шанбе ироа шуд ва дар он “ғояҳои ибтидоӣ” марҳилаи созишномаи атомӣ тавсиф мешавад. Бар асоси ин пешниҳод Эрон иҷозати бунёди корхонаҳои нави ғанисозиро нахоҳад дошт, бояд инфрасохтори  муҳимми табдил ва коркарди уранро барҳам диҳад ва тамоми таҳқиқоти нав ва зиёд кардани стрифугаҳоро қатъ кунад.

Дар созишномаи пешниҳодӣ ба масъалаи ташкили консорсиуми минтақавии ғанисозии уран ишора шудааст, ки шартҳои зеринро фаро мегирад:

- Эрон набояд иқтидори ғанисозии дохилиро берун аз ҳадафҳои ғайринизомӣ рушд диҳад;

- Пас аз имзои созиш Эрон муваққатан сатҳи ғанисозии уранро то 3% коҳиш хоҳад дод ва ин муҳлат дар гуфтугӯҳо мушаххас мешавад;

- Фаъолияти ғанисозӣ дар иншооти рӯизаминӣ муваққатан фақат ба сатҳи зарурӣ барои тавлиди сӯхти реактори атомӣ маҳдуд мешавад;

- Дар доираи созиш системаи қавии назорат ва санҷиш таъсис дода мешавад, аз ҷумла қабули фаврии протоколи  иловагии IAEA;

- Коҳиши таҳримҳо фақат баъди он амалӣ мешавад, ки Эрон “нияти воқеии худ” –ро нисбат ба ИМА ва IAEA нишон диҳад.

Масъалаи лағви таҳримҳои зидди Эрон дар ин бастаи пешниҳодии Стив Уиткофф дар ҳоле матраҳ мешавад, чанде қабл Исмоил Бақоӣ, сухангӯи Вазорати корҳои хориҷии Эрон гуфт, ки Амрико то ҳанӯз дар бораи шеваи бардоштани таҳримҳо кафолати кофӣ надодааст. Ӯ гуфт, ки Эрон пешниҳодҳои нави Амрикоро мавриди баррасӣ қарор медиҳад.

Dialog.tj