Кӯдаконе, ки то синни 13-солагӣ ба истифодаи смартфон оғоз намудаанд, дар бузургсолӣ ба эҳсоси изтироб, дурӣ аз ҷомеа ва ҳатто фикрҳои худкӯшӣ бештар рӯ ба рӯ мешаванд. Ин хулосаи натиҷаи пажӯҳиши ҷаҳониест, ки дар он беш аз 100 ҳазор наврас аз 163 кишвари ҷаҳон ширкат кардаанд.

Маҷаллаи "Journal of Human Development and Capabilities", ки хулосаи ин пажӯҳишро нашр кардааст, ҳушдор медиҳад: дастрасии зудҳангом ба смартфон метавонад равони ҳанӯз шакл нагирифтаи кӯдакро дучори осебҳои ҷиддӣ созад.

Дар натиҷаи таҳлил маълум шудааст: ҳар чи зудтар кӯдак дар синни ҷавонтар ба смартфон дастрасӣ пайдо кунад, эҳтимоли мубтало шудан ба мушкилоти равонӣ дар ҷавонӣ бештар мешавад.  Тара Тягараджан, профессори маркази таҳлилии амрикоии "Sapien Labs" ва муаллифи асосии таҳқиқот мегӯяд: “Бадтарин натиҷаҳо дар миёни онҳое мушоҳида мешаванд, ки то синни 13-солагӣ смартфон ба даст гирифтаанд. Ин, махсусан, ба духтарон иртибот дорад: сатҳи изтироб ва эҳсоси дурӣ аз воқеият дар онҳо хеле баланд аст ва фикрҳои худкушӣ низ зиёд ба қайд гирифта шудаанд”.

Мутахассисон ҳолати равонии ҷавононро бо истифода аз нишондиҳандаи MHQ (Mind Health Quotient) арзёбӣ кардаанд, ки қобилияти эсҳсосӣ, маърифатӣ ва иҷтимоии инсонро месанҷад. Барои онҳое, ки дар синни 13–солагӣ ба истифодаи смартфон оғоз намудаанд, ин нишондод ба ҳисоби миёни 30 хол будааст. Аммо дар миёни онҳое, ки аз 5 то 6-солагӣ  ба смартфон дастрасӣ доштаанд, ин нишондиҳанда тақрибан ба сифр мерасад.

Духтароне, ки аз 5 то 6–солагӣ смартфон доштаанд, дар 48% ҳолатҳои худкушӣ мушоҳида шудааст. Дар гурӯҳи ҳамсиннашон, ки фақат аз 13–солагӣ телефон гирифтаанд, ин нишондод 28% - ро ташкил медиҳад. Дар миёни писарон низ фарқ ба назар мерасад: 13% дар гурӯҳи бармаҳал, муқобили 20% дар гурӯҳи дертар.

Муаллифон таъкид мекунанд, ки хатар аз худи дастгоҳ нест, балки аз дастрасӣ ба шабакаҳои иҷтимоӣ, бахусус онҳое, ки бо истифода аз алгоритмҳои зеҳни сунъӣ кор мекунанд. Ба гуфтаи онҳо, тақрибан 40% мушкилоти равонӣ дар ҷавонон, ба далели ошноии зуд бо интернет ба вуҷуд меояд, аз ҷумла шомили кибербуллинг, беназмии хоб ва сустшавии иртибот бо оила.

Дар Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, Британия, Канада ва Австралия кӯдакон ба таври миёна дар синни 11-солагӣ смартфон мегиранд. Дар ин кишварҳо то 70% мушкилоти равонии баъдӣ, бахусус дар духтарон, ба таъсири шабакаҳои иҷтимоӣ рабт дода мешавад.

Муаллифони таҳқиқот даъват кардаанд, ки барои ҳифзи равони кӯдакон чораҳои ҳуқуқӣ рӯи даст гирифта шаванд, ба мисли он чи ки дар мавриди фурӯши сигор ва машрубот вуҷуд дорад.

Dialog.tj