Натиҷаҳои пешакии интихобот мавқеи эътилофи Бенямин Нетаняҳуро заиф нишон медиҳанд, аммо мухолифони ӯ низ барои ташкили ҳукумати аксарият бо мушкил рӯ ба рӯ ҳастанд. Ихтилофҳои дохилии сиёсӣ, масъулияти нокомиҳои амниятӣ ва мавқеи ҳизбҳои араб метавонанд ояндаи ҳукумати Исроилро муайян кунанд.

Роҳбарони мухолифони Исроил натиҷаҳои пешакии интихоботро шикасти ҷиддӣ барои эътилофи ҳоким арзёбӣ карданд. Нафталӣ Беннет, Яир Лапид ва Гади Айзенкот аз коҳиши пуштибонӣ аз Бенямин Нетаняҳу сухан гуфта, зарурати ташкили ҳукумати навро матраҳ карданд. Аммо ин изҳорот ҳанӯз маънои онро надорад, ки мухолифон тавонистаанд қудратро ба даст гиранд.

Масъала дар он аст, ки дар низоми парлумонии Исроил пирӯзии сиёсӣ танҳо бо гирифтани шумораи зиёди овозҳо муайян намешавад. Ҳизбҳо бояд барои ташкили ҳукумат курсии зарурии парлумонро ба даст оранд. Тибқи натиҷаҳои пешакии назарсанҷиҳо, на эътилофи Нетаняҳу ва на ҷараёни асосии мухолифон ба танҳоӣ ба ин ҳадаф нарасидаанд. Ҳисобҳои пешакӣ метавонанд тағйир ёбанд ва натиҷаи ниҳоӣ ба тақсимоти воқеии курсиҳо вобаста аст.

Сабабҳои норозигӣ аз ҳукумати Нетаняҳу

Яке аз омилҳои асосии рақобати сиёсӣ масъалаи масъулияти ҳукумат барои нокомиҳои амниятии 7-уми октябри соли 2023 мебошад. Ҳамлаи Ҳамос ба Исроил дар он рӯз, ки бо кушта шудани тақрибан 1 200 нафар ва гаравгонгирии 251 нафар анҷомид, ба яке аз баҳсҳои асосӣ дар бораи фаъолияти роҳбарияти сиёсӣ ва сохторҳои амниятии кишвар табдил ёфт. Мухолифони Нетаняҳу хостори ҷавобгарӣ ва таҳқиқи мустақили нокомиҳои амниятӣ шудаанд.

Беннет дар изҳороти худ ҳамчунин, ба масъалаи хидмати ҳарбӣ ишора кард. Баҳс дар бораи озод будани бахше аз мардони яҳудии ултраортодокс аз хидмати ҳатмии ҳарбӣ солҳои охир ба яке аз масъалаҳои ҳассоси ҷомеаи Исроил табдил ёфтааст. Мухолифон ин вазъро намунаи нобаробарии тақсими масъулият медонанд.

Аз ин рӯ, коҳиши пуштибонӣ аз ҳукумати Нетаняҳу танҳо натиҷаи рақобати байни сиёсатмадорон нест. Он бо баҳсҳои амиқтар дар бораи амният, масъулияти роҳбарон ва муносибати давлат бо гурӯҳҳои гуногуни ҷомеа пайванд дорад.

Чаро ташкили ҳукумати нав осон нест?

Кнессет, парлумони Исроил, 120 курсӣ дорад ва барои ташкили ҳукумати дорои аксарияти парлумонӣ пуштибонии ҳадди ақал 61 вакил зарур аст.

Назарсанҷиҳои пас аз овоздиҳӣ мавқеи ду ҷараёни асосиро тақрибан баробар нишон додаанд. Ҳамзамон, ҳизбҳои араб метавонанд дар маҷмуъ тақрибан 17–19 курсӣ ба даст оранд. Аммо ин ҳизбҳо як гурӯҳи ягонаи сиёсӣ нестанд ва мавқеи онҳо дар масъалаи ҳамкорӣ бо дигар ҷараёнҳо фарқ мекунад. Аз ин рӯ, ҳамаи курсиҳои онҳоро ба ҳисоби мухолифони Нетаняҳу илова кардан дуруст нест.

Ҳамин вазъ метавонад музокироти ташкили ҳукуматро тӯлонӣ кунад. Мухолифон бояд на танҳо аз рафтани Нетаняҳу ҷонибдорӣ кунанд, балки дар масъалаҳои раҳбарӣ, сиёсати амниятӣ ва тақсими қудрат низ ба мувофиқа расанд. Агар чунин созиш ба даст наояд, эҳтимоли идомаи бунбасти сиёсӣ ё баргузории интихоботи нав вуҷуд дорад.

Оё мухолифони Нетаняҳу сиёсати дигареро пеш хоҳанд гирифт?

Ин саволи калидӣ аст. Рақобати дохилии Исроилро набояд ба таври сода ҳамчун муқовимати як ҷараёни зиддиҷанг бо ҷараёни ҷонибдори ҷанг шарҳ дод.

Айзенкот, ки пештар дар артиш мақоми баланд дошт, аз раҳбарии Нетаняҳу ва нокомиҳои амниятӣ интиқод мекунад. Аммо ихтилоф бо нахуствазир худ аз худ маънои даст кашидан аз сиёсати низомӣ ё тағйири куллии муносибати Исроил бо фаластиниҳо ва дигар кишварҳои минтақаро надорад.

Дар ин рақобат масъалаи идоракунии ҷанг, масъулияти сиёсӣ ва тарзи таъмини амнияти Исроил ҷойгоҳи муҳим дорад. Барои муайян кардани фарқи воқеии ҷараёнҳо бояд барномаҳо ва мавқеи онҳо дар масъалаҳои мушаххас - аз идомаи амалиёти низомӣ то ояндаи Ғазза ва ҳуқуқи фаластиниҳо муқоиса карда шаванд.

Ҳамин тавр, ҳатто иваз шудани нахуствазир наметавонад худ аз худ тағйири куллии сиёсати минтақавиро кафолат диҳад. Барои чунин тағйирот на танҳо раҳбари нав, балки мувофиқаи сиёсӣ ва қарорҳои мушаххаси ҳукумат заруранд.

Хулоса

Натиҷаҳои пешакии интихобот нишон медиҳанд, ки мавқеи Нетаняҳу заиф шудааст, аммо ояндаи қудрат дар Исроил ҳанӯз муайян нест. Мухолифон бояд мушкилоти дохилии худро ҳал кунанд ва барои ташкили ҳукумати собит пуштибонии кофӣ пайдо намоянд.

Муҳимтар аз ҳама, тағйири раҳбарият ва тағйири сиёсат ду масъалаи ҷудогонаанд. Агар ҳукумати нав ташкил шавад, санҷиши воқеии он на танҳо дар таркиби эътилоф, балки дар қарорҳояш оид ба амният, ҷанг ва муносибат бо фаластиниҳо хоҳад буд. То он вақт, эълони шикасти ниҳоии Нетаняҳу ё интизори тағйири куллии сиёсати Исроил хулосаи бармаҳал аст.

Dialog.tj