Илон Маск, сарватмандтарин марди ҷаҳон ва мудири иҷроияи ширкати Тесло бо эълони таъсиси ҳизби сиёсие бо номи “Ҳизби Амрико” низоми сиёсии дуҳизбии Иёлоти Муттаҳидаро таҳти суол қарор дод. Ӯ ин иқдомро посухе ба “низоми фасодзадае, ки дигар мардуми Амрикоро намояндагӣ намекунад” унвон кард.

Маск рӯзи 5-уми июл ба воситаи шабакаи иҷтимоии худ “Х” хабар дод, ки Ҳизби Амрико расман таъсис шуд. Ӯ гуфт, ки “имрӯз Ҳизби Амрико таъсис ёфт, то озодии шуморо бозгардонад”.

Ин эълон дар пайи як назарсанҷии рӯзи истиқлолияти Амрико сурат гирифт, ки бар асоси он бо нисбати 2 б 1 мардум аз таъсиси як ҳизби сеюм ҷонибдорӣ кардаанд. Маск низ дар посух навишт, ки “мардуми Амрико як ҳизби нав мехоҳанд”.

Ба гуфтаи Маск ҳизби нав на барои пирӯзӣ дар интихоботи умумии президентӣ, балки барои ба даст овардани аз 10  то 12 курсӣ дар палатаи намояндагон ва Сенат талош хоҳад кард. Ҳадаф ташкили як фраксияи мустақили сеюм дар Конгресс аст, ки бе вобастагӣ ба демократҳо ё ҷумҳурихоҳон битавонад қонунҳои зиёноварро манъ ё таҳти назорат гирад.

Ин равиш, ба бовари Маск метавонад қудрати музокираро бо ҳар ду ҳизби асосӣ таъмин кунад.

Тибқи омори Комиссияи миллии интихоботи Амрико Маск дар интихоботи соли 2024 277 миллион доллар ба маъракаҳои интихоботии Доналд Трамп ва дигар номзадҳои Ҳизби ҷумҳурихоҳ кумак кардааст. Ин бузургтарин миқдори кумакҳои инфиродӣ аз соли 2010 ба ин сӯ мебошад.

Агар Маск ин маблағҳоро ба номзадҳои “Ҳизби Амрико равона кунад, метавонад натиҷаи интихоботи сенат ва конгрессро тағйир диҳад. Бархе таҳлилгарони муҳофизакор ҳушдор медиҳанд, ки таъсиси ҳизби сеюм метавонад сабади раъйи ростгароёнро пора кунад ва дар ниҳоят роҳи пирӯзии демократҳоро осон кунад.

Шон Фараш, як таҳлилгари муҳофизакор дар “Х” навишт: “Илон Маск, ҳизби сеюми ту овозҳоро тақсим мекунад ва барои пирӯзии чапгароён замина фароҳам месозад”. Бо вуҷуди ин, дар шиддати ихтилоф Доналд Трамп ба таъсиси ҳизби Маск бо эҳтиёт вокуниш нишон дода, гуфт: “Илон метавонад бо ҳизби наваш масруф шавад, аммо фикр мекунам, ин як фикри аҳмақона аст”.

Илон Маск таъсиси ҳизбро як рӯз баъд аз тасвиби “қонуни бузург ва зебо” аз ҷониби Трамп анҷом дод. Қонун дар баробари поин бурдани андоз, маблағгузорӣ ва тарҳҳои энергеяи сабзро лағв мекунад.

Маск, ки аз афзоиши қарзи миллии Амрико изҳори нигаронӣ кардааст, мегӯяд, иҷрои ин қонун метавонад иқтисоди кишварро ба варшикастагӣ барад. Пешгӯиҳои мустақил мегӯянд, ки ин қонун метавонад ба қарзи Амрико 3,9 триллион доллар зам кунад.

Дар таърихи Иёлоти Муттаҳида ҳизбҳои сеюм аксаран ноком будаанд, аммо баъзан тавонистаанд таъсири сиёсии қавӣ дошта бошанд. Масалан, Теодор Рузвелт дар соли 1912 бо ҳизби “Bull Moose” ҷойи дуюмро гирифт. Ҷорҷ Уоллес дар соли 1968 бо платформаи популистӣ ва зиддиҷудоӣ 13, 5% раъй ва 46 фоиз раъйи электорал гирифт. Росс Перо дар соли 1992 18, 9% овоз гирифт, аммо раъйи электорал на.

Ричард Ҳофстедтер, таърихнигори маъруфи амрикоӣ ҳизбҳои сеюмро ба мисли занбурҳое номида буд, ки низоми сиёсии Амрикоро неш мезананд, идеяҳои нав медиҳанд, аммо зуд аз саҳна хориҷ мешаванд. Шояд “Ҳизби Амрико”-и Маск низ чунин нақш иҷро кунад, таъсир гузорад, вале устувор намонад. Бо ин вуҷуд, ҳеч чиз қатъӣ нест ва худи вақт нишон хоҳад дод, ки оё Маск метавонад бозии сиёсиро дигар кунад ё ба яке аз дигар ҳизбҳои транзитии таърих бипайвандад.

Dialog.tj