Ҷаноби президент Трамп,

Теъдоди ками ташаббусҳое, ки шумо пас аз ворид шудан ба Кохи сафед пеш гирифтаед, бо он ман розиям - ба истиснои он чизе, ки шумо дар Шарқи Наздик кардаед. Далели он, ки шумо ҳафтаи оянда ба минтақа сафар мекунед ва бо раҳбарони Арабистони Саудӣ, Аморати Муттаҳидаи Араб ва Қатар мулоқот мекунед ва нақшаи мулоқот бо сарвазир Бенямин Нетаняҳу дар Исроилро надоред, ба ман нишон медиҳад, ки шумо як воқеияти муҳимро дарк мекунед: ҳукумати кунунии Исроил тавре рафтор мекунад, ки ба манфиатҳои стратегии ИМА дар минтақа таҳдид кунад. Нетаняҳу дӯсти мо нест.

Албатта, ӯ фикр мекард, ки метавонад шуморо фиреб диҳад ва ба манфиати худ бозӣ кунад. Аз ин рӯ, ман мутаассир шудам, ки шумо тавассути музокироти мустақили худ бо Ҳамос, Эрон ва Ҳусиҳо ба ӯ паёме фиристодаед, ки ӯ бар Шумо назорат надорад ва Шумо аз ҷониби ӯ таассурот нахоҳед дошт. Ин бешубҳа ӯро ба даҳшат овард.

Ман шубҳа надорам, ки мардуми Исроил дар маҷмуъ худро ҳамчун муттаҳидони содиқи мардуми Амрико медонанд ва ин муносибатҳо дутарафаанд. Аммо ин хукумати ифротгароёна ва миллатгароёнаи Исроил муттаҳиди Амрико нест. Зеро ин аввалин ҳукумат дар таърихи Исроил аст, ки авлавияти он на сулҳи бештар бо ҳамсояҳои араб ва на амният ва ҳамзистии бештар, балки ғасби соҳили Ғарб, ихроҷи фаластиниҳо аз Ғазза ва барқарории шаҳракҳои исроилӣ дар он минтақа аст.

Муттаҳиди Амрико ин тавр рафтор намекунад ва набояд чунин дид. Барои дӯстони Исроил дар Вашингтон як воқеияти талх ва ҳайратангез аст, аммо онҳо бояд қабул кунанд.

Зеро ин ҳукумати Нетаняҳу дар пайи барномаи ифротгароёнаи худ манфиати моро зери по мекунад. Ин як мукофот барои Шумост, ки Шумо намегузоред, ки Нетаняҳу он чизеро, ки ба дигар президентҳои Амрико карда буд, бо Шумо кунад. Ва, инчунин, барои нигоҳ доштани меъмории амнияти Амрико дар минтақа, ки маъмурияти қаблӣ таъсис додаанд, муҳим аст.

Сохтори кунунии иттиҳоди Амрико – Араб ва Исроил аз сӯйи Ричард Никсон ва Ҳении Киссинҷер баъд аз Ҷанги октябри соли 1973 таъсис дода шудааст, то Русияро аз минтақа берун кунад ва Амрикоро ба қудрати бартари ҷаҳонӣ дар Ховари Миёна табдил диҳад. Сохторе, ки аз он замон ба манфиатҳои геополитикӣ ва иқтисодии мо хидмат мекард. Дипломатияи Никсон – Киссинҷер боиси бастани созишномаҳои солҳои 1974 миёни Исроил, Сурия ва Миср гардид. Ин созишномаҳо барои сулҳномаи Кэмп-Дэвид замина гузоштанд. Ва Кэмп Дэвид низ барои созишномаи сулҳи Осло замина гузошт. Натиҷаи ин раванд минтақае буд, ки дар он Иёлоти Муттаҳидаи Амрико, муттаҳидони араби он ва Исроил ҳукмронӣ мекарданд.

Аммо ин тасмими сохтор асосан бар уҳдадории муштараки Амрико ва Исроил барои ҳалли ду ҳукумат сохта шуда буд. Тааҳҳуде, ки худи Шумо дар давраи нахусти худ бо пешниҳоди таъсиси давлати Фаластин дар Ғазза ва соҳили Аврупо дар баробари Исроил ба пешбурди он кӯшиш мекардед, ба шарте, ки фаластиниҳо Исроилро эътироф кунанд ва қабул кунанд, ки кишварашон ғайринизомӣ боқӣ мемонад.

Аммо ин ҳукумати Нетаняҳу ҳангоми ба қудрат расиданаш дар охири соли 2022, хеле қабл аз ҳамлаи ваҳшиёнаи Ҳамос дар 7-уми октябри соли 2023, ба ишғоли соҳили ғарбӣ афзалият дод, на сохтори амниятии босубот, ки Иёлоти Муттаҳидаи Амрико барои минтақа сохтааст.

Тақрибан як сол маъмурияти Байден аз Нетаняҳу илтиҷо ва илтимос кард, ки фақат як бор барои Амрико ва Исроил кор кунад: розӣ шавад, ки бо мақомоти Фаластин дар бораи ҳалли ояндаи ду кишвар, бо як ниҳоди ислоҳшуда, ба ивази ба эътидол овардани муносибатҳои Арабистони Саудӣ розӣ шавад. Ин роҳро барои конгресс, барои тасвиби паймони амниятӣ миёни Иёлоти Муттаҳидаи Амрико ва Арабистони Саудӣ барои барқарор кардани тавозун бар зидди Эрон ва хориҷ кардани Чин аз муодила фароҳам хоҳад кард.

Нетаняҳу аз ин кор худдорӣ кард, зеро ифротгароёни яҳудӣ дар ҳукумати ӯ таҳдид мекарданд, ки дар сурати ин кор ҳукумати ӯро сарнагун хоҳанд кард. Ва, бо назардошти он, ки Нетаняҳу дар чанд парвандаи фасоди молӣ муҳокима мешавад, ӯ наметавонад аз имтиёзи сарвазир даст кашад, ки мурофиаи додгоҳиро тамдид мекунад ва эҳтимолан аз зиндон халос шавад.

Натиҷа ин буд, ки Нетаняҳу манифатҳои шахсии худро аз манфиатҳои Исроил ва Амрико болотар гузошт. Ба эътидол овардани робитаҳои Исроил ва Арабистони Саудӣ муҳимтарин қудрати мусалмонӣ, бар пояи талоши ҳалли ду давлат бо фаластиниёни муътадил метавонад дарҳои ҷаҳони исломро ба рӯи сайёҳон, сармоягузорон ва навоварони исроилӣ боз кунад, танишҳо миёни мусулмонон ва яҳудиён дар саросари ҷаҳонро коҳиш диҳад, бартариятҳои Амрикоро дар Ховари Миёна, ки аз солҳои Нексон ва солҳои тӯлонӣ барқарор шуда буд, мустаҳкам кунад.

Аммо баъд аз ду соли фиреби Нетаняҳу ҳам амрикоиҳо ва ҳам Саудӣ зоҳиран тасмим гирифтанд, ки аз ширкати Исроил дар ин созиш даст кашанд, ки як зарбаи воқеӣ ба манфиатҳои Исроил ва мардуми яҳудӣ буд.

Хабаргузории Рейтерз рӯзи панҷшанбе навишт, ки Иёлоти Муттаҳидаи Амрико дигар ба эътидол овардани робитаҳои Арабистони Саудӣ бо Исроилро ба унвони як шарти пешрафт дар музокироти ҳамкориҳои атомӣ дар миёни мардум тақозо намекунад.

Ва акнун вазъ метавонад боз ҳам бадтар шавад. Нетаняҳу барои ҳамлаи дубора ба Ғазза омодагӣ мегирад. Бо нақшаи рондани аҳолии фаластинии ин минтақа ба як гӯшаи хурде, ки аз як тараф бо баҳри Миёназамин ва аз сӯи дигар бо сарҳади Миср баста шудааст. Дар ҳоле, ки ҳамзамон бо суръат ва миқёси афзоянда ишғол кардани соҳили Ғарбиро пеш мебарад. Ин амалҳо Исроилро ба иттиҳомоти минбаъдаи ҷиноятҳои ҷангӣ фош хоҳад кард, иттиҳомҳое, ки Нетаняҳу аз он интизор аст, ки ҳукумати шумо ӯро ҳимоя кунад.

Ман бо Ҳамос ҳамдардӣ надорам. Ман онро ташкилоти беморе мешуморам, ки ба кори Фаластин зарари калон расонид. Ҳамос умдатан масъули офати башарӣ дар Ғазза аст. Роҳбарони Ҳамос бояд кайҳо гаравгонҳоро раҳо намуда, аз Ғазза хориҷ мешуданд, то Исроил барои аз сар гирифтани ҷанг баҳонае надошта бошад. Аммо нақши Нетаняҳу барои ҳамлаи дубора ба Ғазза ҳадафи эҷоди як алтернативаи муътадил муқобили Ҳамос, таҳти роҳбарии Ташкилоти худгардони Фаластин нест. Ҳадаф - ишғолгарии доимии ҳарбии Исроил  ва бо мақсади нонавишта фишор ба ҳамаи мардуми Фаластин барои водар кардан ба тарки минтақа аст. Ин ба маънои гузинаи доимии исён ва муқовимат – Ветнам, дар соҳили Баҳри Миёназаминро дорад.

Дар як суханронӣ дар як конфросни рӯзи 5-уми май, ки рӯзномаи мазҳабии саҳюнистии Бешева ташкил кардааст, Безалел Смотрих, вазири молияи Исроил бо лаҳне (ба назараш, новобаста аз он ки ӯ фикр мекард) гуфт: “Мо Ғаззаро ишғол мекунем, то бимонад. Дигар омада рафт намешавад. Аҳолии маҳаллӣ дар камтар аз чоряки Навори Ғазза фишурда мешавад”.

Амос Ҳарел, таҳлилгари низомии рӯзномаи “Haaretz” таъкид мекунад: “Чун артиш кӯшиш мекунад, ки талафоти худро ба ҳадди ақал расонад, таҳлилгарон интизор доранд, ки истифодаи неруи махсусан бераҳамона, ки боиси тахриби густурдаи инфрасохтори ғайринизомии Ғазза мегардад, боиси харобии бештар мешавад”. Муҳоҷирати аҳолӣ ба минтақаҳои лагерҳои башардӯстона ва дар баробари нарасидани ғизо ва доруворӣ метавонад боиси марги оммавии минбаъдаи мардуми осоишта гардад. “...Шумораи бештари роҳбарон ва афсарон Исроил метавонад ба таъқиби инфиродии ҳуқуқӣ дучор шаванд”.

Дар воқеъ, агар амалӣ шавад, ин стратегия метавонад на фақат боиси иттиҳомоти ҷиноятҳои ҷангии зидди Исроил шавад, балки бешубҳа суботи Урдун ва Мисрро зери хатар гузорад. Ин ду рунк ба сохтори паймони ИМА дар Ховари Миёна аз он нигарон мебошанд, ки Нетаняҳу мехоҳад фаластиниёро аз Ғазза ва соҳили Аврупо ба кишварҳои худ савқ диҳад. Ин иқдом, ҳатто агар худи фаластиниҳо ин корро накунанд, бешубаҳа нооромиҳоро ба вуҷуд меорад, ки ба сарҳадҳои ин кишварҳо паҳн хоҳад шуд.

Ва ин сиёсатҳо ба мо аз дигар ҷиҳатҳо низ зарар мерасонанд. Ҳанс Вексел, муовини аршади сиёсати фармондеҳии марказии ИМА (CENTCOM) ба ман гуфт, ки дурнамои дархостҳои Фаластин ҳар қадар ноумедкунанда шавад, минтақа барои ҳамгироии тавсеаи амниятӣ миёни Амрико, арабҳо ва Исроил, ки метавонад бартарии дарозмуддатро дар баробари Эрон ва Чин бидуни  ниёз ба захираҳои бузурги низомии ИМА дар минтақа таъмин кунад, камтар омода хоҳад шуд.

Ҷаноби президент, Шумо ба Шарқи Наздик назари мустақил ва дуруст доред. Ба он пайравӣ кунед. Дар акси ҳол, Шумо бояд худро ба ин воқеияти талх омода кунед: набераҳои яҳудии Шумо, нахустин насли кӯдакони яҳудӣ хоҳанд буд, ки дар ҷаҳоне ба воя мерасанд, ки давлати яҳудиён ба як ҳукумати золим табдил ёфтааст.

Иҷозат диҳед ба Шумо чанд иқтибосҳоро аз сардабири “Haaretz” аз 7-уми май во гузорам:

 “Рӯзи сешанбе неруҳои ҳавоии Исроил 9 кӯдаки аз 3 то 14 соларо куштанд. Артиши исроилӣ эълон кард, ки ҳадаф “маркази фармондеҳӣ ва назорати Ҳамос аст” ва “барои кам кардани осеб ба ғайринизомиён чораҳо андешида шудаанд”. ....Мо метавонем шумораи фаластиниҳоро дар навори Ғазза нодида гирем, аз ҷумла тақрибан 18 000 кӯдак, ба дурустии омор шубҳа кунем ва аз ҳама механизмҳои фишор, инкор, бепарвоӣ истифода намуда, ба ақиб нигоҳ кунем: “Мо бояд бедор шавем ва бо овози баланд фарёд занем: ҷангро бас кунед”.

Томас Л. Фридман / The New York Times

Томас Л. Фридман, мухбири газетаи “Ню-Йорк Таймз” доир ба сиёсати хориҷӣ мебошад. Ӯ аз соли 1981 ба ин рӯзнома пайваст ва се бор барандаи ҷоизаи Пулитсер шуд. Ӯ муаллифи 7 китоб, аз ҷумла китоби “Аз Бейрут то Байтулмуқаддас” аст.